Toen ik 22 was, kocht ik een armband. Het soort dat iedereen die zomer in Utrecht leek te dragen, en ik betaalde er €400 voor zonder er heel diep over na te denken. Ik droeg hem een paar maanden. Toen de trend voorbij was, lag hij in een lade.

Een paar jaar later, toen ik aan het opruimen was voor een verhuizing, zette ik hem op Marktplaats. Iemand bood me zo'n €100, kwam hem de volgende dag ophalen. Driekwart van wat ik had betaald was rustig verdampt, en ik dacht er nooit meer aan.

Wat het werkelijk kostte

Ik dacht er nooit meer aan, althans, totdat ik laat in de twintig begon te leren over beleggen. Op een dag heb ik het uitgerekend.

Als ik de armband helemaal had overgeslagen en die €400 in 2010 in een wereldwijde all-world ETF had gestopt in plaats van het te laten verdwijnen in wat 22-jarige ik die zomer ook maar wilde, was hij vandaag (zestien jaar later) meer dan €1.000 waard geweest. Meer dan 2,5 keer wat ik had betaald, alleen door in een goedkoop indexfonds te blijven zitten. Op zichzelf niet levensveranderend, maar dat is alleen het saaie begin van de samengestelde-rente-curve. Laat diezelfde €400 onaangeroerd tot mijn pensioen en, bij hetzelfde gemiddelde rendement, wordt die ene impulsaankoop rustig enkele duizenden euro's.

Voor één sieraad dat ik drie maanden droeg en verkocht voor een kwart van wat ik had betaald. Vermenigvuldig dat met de tientallen kleine impulsaankopen uit mijn vroege twintigerjaren en het getal wordt ongemakkelijk.

Dit is geen "stop met spullen kopen"-preek

Ik heb er geen spijt van dat ik 22 was en blut en mooie dingen wilde. Ik zou het zo weer doen. De armband was deel van de textuur van jong zijn en uitzoeken wat ik belangrijk vond.

Wat ik wel had willen weten, wat niemand me vertelde, is dat diezelfde €400 twee dingen tegelijk had kunnen doen. Het had een armband kunnen zijn, óf een toekomst. Ik wist niet dat er een keuze was. Ik dacht dat geld er gewoon was voor het ding voor je neus, en "sparen" was iets wat oudere mensen deden met wat er overbleef.

Wat ik voor onze dochter wil

Ik wil niet dat Nora nooit mooie dingen koopt. Ik wil dat ze, tegen de tijd dat ze 22 is, weet dat elke euro een stem is tussen vandaag en een toekomstige versie van zichzelf. Soms wint vandaag. Soms wint de toekomst. Beide zijn geldig. Maar ze moet weten dát er een afweging is, want niemand vertelt je dat tot je al vijftien jaar van keuzes hebt gemaakt.

Financiële geletterdheid is wat je behoedt voor het achteraf leren van deze lessen. Een kind dat rente-op-rente begrijpt, hoeft geen heilige te zijn bij elke aankoop. Ze hebben gewoon de spierherinnering nodig van "is dit het waard, gezien wat dit geld nog meer had kunnen zijn?"

Die spierherinnering is wat FromUs.to probeert op te bouwen. De pagina zelf is een werkend voorbeeld. De €25 die haar oma vandaag stuurt, wordt ongeveer €100 tegen de tijd dat Nora 18 is. Het kind groeit op terwijl ze rente-op-rente ziet gebeuren. Als iemand haar in 2046 het equivalent van mijn €400-armband probeert te verkopen, draagt ze hem een jaar in plaats van drie maanden, omdat ze weet wat het anders had kunnen zijn.

Ben